Otomotiv dünyasında, birçok arıza belirtisi anında paniğe neden olur. Ancak bazı durumlar, sürücüyü teknik bir muammayla baş başa bırakır: Radyatör fanınız çalışmıyor, motorunuzdan olağandışı bir ses gelmiyor, gösterge paneli ise tehlike sinyali olan ‘hararet’ uyarısını vermiyor. Peki bu nasıl mümkün olabilir?
Bu sıra dışı senaryo, özellikle araçlarıyla şehir içinde kısa mesafe kullanan ya da arızanın farkına açık yolda varan sürücüler için kafa karıştırıcıdır. Radyatör fanının temel görevi, motor rölantide çalışırken veya düşük hızlarda giderken soğutma sıvısını (antifriz/su karışımı) ideal sıcaklıkta tutmaktır. Eğer bu hayati parça çalışmıyorsa, neden motor hemen kaynamıyor?
oto.net.tr olarak hazırladığımız bu detaylı rehberde, bu teknik paradoksun arkasındaki nedenleri, arızayı nasıl teşhis edeceğinizi ve hangi durumlarda derhal profesyonel yardım almanız gerektiğini adım adım açıklıyoruz. Unutmayın, fanın çalışmaması gizli bir sorunun habercisi olabilir ve erken müdahale büyük motor hasarlarını önler.
Bu Sıra Dışı Durumun Teknik Anatomisi: Hararet Neden Olmadı?
Radyatör fanının çalışmaması normalde kısa sürede hararet yapmaya yol açar. Ancak aracınız hararet yapmıyorsa, bu durum soğutma sisteminin hala bir şekilde görevini yerine getirdiği anlamına gelir. Bu durumun arkasında yatan temel mekanizmalar şunlardır:
1. Hız ve Doğal Hava Akımı (Aerodinamik Soğutma)
Aracınız hareket halindeyken (özellikle 40-50 km/s ve üzeri hızlarda), radyatörden geçen hava akımı fanın sağladığı zorlamalı hava akımından daha güçlü olabilir. Buna “doğal hava akımı” denir. Eğer fanınız bozuksa, ancak siz şehirlerarası yolda veya akıcı trafikte ilerliyorsanız, radyatör, rüzgarın gücüyle etkili bir şekilde soğutulur. Bu, motor sıcaklığının normal aralıkta kalmasını sağlar. Ancak aracı durdurup rölantide bıraktığınız an, hararet tehlikesi başlar.
2. Termostatın Etkili Yönetimi
Motorunuzun optimum çalışma sıcaklığına ulaşmasını sağlayan termostat, aynı zamanda soğutma sıvısının motordan radyatöre ne zaman yönlendirileceğini de kontrol eder. Eğer ortam sıcaklığı düşükse (örneğin kış aylarında) veya motor henüz kritik sıcaklığa ulaşmadıysa (genellikle 95-105°C), termostat sıvının radyatöre gitmesine izin vermez veya yavaşlatır.
- Sıcaklık Aralıkları: Fan, genellikle motor sıcaklığı belirli bir eşiği (çoğu araçta 95°C veya 100°C) aştığında devreye girmek üzere tasarlanmıştır. Eğer motorunuz bu eşiğe ulaşmadıysa, fanın çalışmaması normal bir durumdur.
- Yanlış Algı: Fanın çalışmadığını düşünebilirsiniz, ancak motor henüz fanı tetikleyecek kadar ısınmamış olabilir.
3. Düşük Ortam Sıcaklıkları
Kış aylarında veya serin havalarda, motorun ısı dağıtımı daha kolay gerçekleşir. Dışarıdaki soğuk hava, motor bloğundan ve radyatörden ısının daha hızlı transfer edilmesini sağlar. Bu, fanın devreye girmesi için gereken süreyi uzatır veya düşük hızlarda fan ihtiyacını tamamen ortadan kaldırır.
Özet: Radyatör fanı çalışmıyor ama hararet yapmıyorsa, bu genellikle yüksek hızda doğal hava akımının veya motorun fanı tetikleyecek sıcaklığa ulaşmamasının bir sonucudur. Ancak bu geçici bir rahatlıktır. Fan arızası devam ederken aracı sıkışık trafikte kullanmak büyük risktir.
Radyatör Fanının Çalışmamasının Temel Nedenleri ve Arıza Noktaları
Radyatör fanı sistemi karmaşık bir elektrik ve termal döngüdür. Fanın çalışmamasının üç ana nedeni vardır: Elektriksel sorunlar, sensör arızaları ve mekanik hasarlar.
A. Elektriksel Arızalar ve Kontrol Sistemleri
Fan, doğrudan aküye bağlı değildir; bir dizi sigorta, röle ve kontrol ünitesinden güç alır. Bu sistemdeki en ufak bir aksaklık fanın devreye girmesini engeller.
1. Sigortanın Atması (Fuse Failure)
Fan motorları yüksek akım çeker. Bir kısa devre veya motorun sıkışması, fan sigortasının atmasına neden olabilir. Sigortanın görsel olarak kontrol edilmesi gerekir. Eğer sigorta yanmışsa, fan kesinlikle çalışmayacaktır.
2. Fan Rölesi (Relay) Hatası
Röle, düşük akımlı kontrol sinyali ile yüksek akımlı fan motorunu çalıştırmayı sağlayan elektriksel anahtardır. Röleler zamanla yıpranabilir, içindeki bobin yanabilir veya kontaklar yapışabilir. Bozuk bir fan rölesi, fanın çalışmıyor ama hararet yapmıyor durumunun en yaygın nedenidir.
3. Kablo Tesisatı Sorunları
Fan motoru, sık sık su sıçramasına ve yüksek sıcaklığa maruz kalan bir alanda bulunur. Bu durum, kablolarda korozyona, kopmaya veya yalıtımın soyulmasına neden olabilir. Kopuk bir kablo veya kötü bir toprak bağlantısı, gücün fana ulaşmasını engeller.
4. Motor Kontrol Ünitesi (ECU) Hatası
Modern araçlarda fan, genellikle ECU tarafından yönetilir. ECU, sıcaklık sensörlerinden gelen verileri analiz ederek fanın ne zaman ve hangi hızda (eğer çok hızlı fan sistemi varsa) çalışacağına karar verir. ECU’daki bir yazılım hatası veya fiziksel arıza, fan komutunu vermeyebilir.
B. Termal ve Sensör Arızaları
Fanın çalışması, motorun sıcaklık bilgisine bağlıdır. Bu bilgiyi sağlayan sensörler hayati öneme sahiptir.
1. Soğutma Suyu Sıcaklık Sensörü (ECT – Engine Coolant Temperature Sensor)
Bu sensör, ECU’ya motorun mevcut sıcaklığını bildirir. Eğer sensör arızalanır ve düşük sıcaklık bilgisi gönderirse (örneğin -40°C), ECU, motorun soğuk olduğunu varsayar ve fanı çalıştırma komutunu vermez. Radyatör fanı çalışmıyor ama hararet yapmıyor durumunda kontrol edilmesi gereken en kritik sensördür.
2. Fan Termoswitch (Eski Sistemlerde)
Daha eski araçlarda, fanı doğrudan kontrol eden bir termik anahtar (thermoswitch) radyatör üzerinde bulunur. Belirli bir sıcaklığa ulaşıldığında, anahtar kapanır ve fana güç verir. Bu anahtarın arızalanması veya yanlış sıcaklıkta okuma yapması, fanın devreye girmesini engeller.
3. Klima Basınç Sensörü
Klima (A/C) açıldığında fanın otomatik olarak çalışması gerekir, çünkü klima radyatörü (kondenser) ek ısı üretir. Eğer klima basınç sensöründe bir arıza varsa, klima açıldığında bile fan tetiklenmez, bu da arızayı teşhis etmenizi zorlaştırabilir.
C. Mekanik Arızalar
Fan motorunun kendisi veya fiziksel bileşenler bozulmuş olabilir.
1. Fan Motoru Arızası
Fan motorları (DC motorlar) zamanla fırçalarını veya sargılarını kaybeder. İç kısımlarında aşınma, korozyon veya kısa devre meydana gelebilir. Motor tamamen yanabilir veya sıkışabilir. Bu durumda, elektrik geldiği halde fan dönmez.
2. Fan Pervanelerinin Hasarı veya Sıkışması
Bazen dış etkenler (taş, çamur, kaza sonrası hasar) fan pervanesinin dönmesini engelleyebilir. Pervane gövdeye sürtüyorsa, aşırı akım çekmeye başlar ve sigortayı attırır ya da tamamen sıkışır. Görsel kontrol bu sorunu hızla ortaya çıkarır.
Adım Adım Arıza Teşhisi ve Kontrol Listesi
Fanınızın çalışmadığından eminseniz ve hararet yapmıyorsa, durumu daha riskli hale gelmeden önce aşağıdaki teşhis adımlarını uygulayabilirsiniz. Güvenlik Uyarısı: Motor sıcakken asla radyatör kapağını açmayın. Teşhis yaparken motorun çalışması gerekebilir, dikkatli olun.
1. Ön Görsel Kontrol (Motor Kapalıyken)
Bu, en basit ve en hızlı adımdır.
- Pervane Kontrolü: Fan pervanesinin serbestçe dönüp dönmediğini kontrol edin. Sıkışmış veya hasar görmüş bir pervane var mı?
- Kablo Kontrolü: Fan motoruna giden kablo tesisatını gözden geçirin. Herhangi bir aşınma, kopma veya korozyon izi var mı? Bağlantı soketlerinin yerine tam oturduğundan emin olun.
2. Klima (A/C) Testi
Klimayı açmak, fanın devreye girmesi için genellikle düşük sıcaklık koşullarında bile zorunlu bir komuttur. Bu testi yaparak fan sisteminin elektriksel olarak çalışıp çalışmadığını anlayabilirsiniz.
- Aracı çalıştırın.
- Klimayı en soğuk ayara getirin ve fan hızını artırın.
- Fan motorunun çalışıp çalışmadığını kontrol edin.
Sonuçlar:
- Fan Çalışıyorsa: Elektriksel sistem (motor, röle, sigorta) muhtemelen sağlamdır. Sorun büyük ihtimalle Soğutma Suyu Sıcaklık Sensöründedir (ECT).
- Fan Hala Çalışmıyorsa: Sorun elektriksel sistemde (sigorta, röle, kablo) veya fan motorunun kendisindedir.
3. Sigorta ve Röle Kontrolü
Bu adımlar için aracınızın kullanım kılavuzuna ihtiyacınız olacaktır, zira fan sigortası ve rölesinin yeri araçtan araca değişir (genellikle motor bölmesinde veya gösterge panelinin altındadır).
- Sigorta Kontrolü: Fan motoruna ait sigortayı çıkarın ve yanık olup olmadığını kontrol edin. Yanmışsa, aynı amper değerinde yeni bir sigortayla değiştirin. Yeni sigorta da hemen atarsa, bu fan motorunda veya tesisatta ciddi bir kısa devre olduğunu gösterir. Bu durumda aracı kullanmayı bırakın ve servise başvurun.
- Röle Kontrolü: Fan rölesini çıkarın. Eğer elinizde aynı tipte çalışan başka bir röle varsa (örneğin korna rölesi, geçici test için kullanılabilir), yer değiştirerek test edin. Fan çalışmaya başlarsa, sorun rölededir.
4. Fan Motoruna Doğrudan Güç Verme (İleri Seviye Teşhis)
Bu test, fan motorunun mekanik ve elektriksel sağlığını kesin olarak ortaya çıkarır. Bu işlem için temel elektrik bilgisi ve dikkat gereklidir.
- Fan motorunun soketini ayırın.
- 12V güç kaynağı (akü) kullanarak motorun pozitif ve negatif uçlarına doğrudan güç verin.
Sonuçlar:
- Fan Çalışıyorsa: Motor sağlamdır. Sorun %100 fan kontrol devresinde (sensör, kablolama, röle, ECU) demektir.
- Fan Çalışmıyorsa: Fan motoru arızalıdır ve değiştirilmesi gerekir.
Yaygın Arıza Senaryoları ve Çözüm Yolları
Radyatör fanının çalışmıyor ama hararet yapmıyor durumu genellikle aşağıdaki spesifik arıza türlerinden biriyle ilişkilidir. Her senaryonun çözüm yolu ve potansiyel maliyeti farklıdır.
Senaryo 1: Fan Sadece Klima Açıkken Çalışıyor
Anlamı: Fan motoru ve elektriksel besleme devresi sağlamdır. Sorun, motor sıcaklığına bağlı tetikleyici mekanizmadadır.
Olası Neden: Bozuk Soğutma Suyu Sıcaklık Sensörü (ECT) veya fan termoswitch’i.
Çözüm: ECT sensörünü değiştirin. Bu sensörün değişimi nispeten basittir ve birçok araçta kendiniz yapabilirsiniz (ancak bir miktar soğutma sıvısı kaybetmeyi göze almanız gerekir). Yanlış sensör okumaları ayrıca yakıt tüketiminizi de artırabilir.
Senaryo 2: Sigorta Sürekli Atıyor
Anlamı: Devrede ciddi bir kısa devre veya fan motorunun aşırı akım çekmesine neden olan mekanik bir sıkışma var.
Olası Neden: Fan motorunun iç kısa devresi veya kablo tesisatının şasiye teması.
Çözüm: Kısa devreyi veya fan motorunun sıkışmasını tespit etmelisiniz. Genellikle bu, fan motorunun değiştirilmesi anlamına gelir. Eğer motor serbestçe dönüyorsa, kablolama detaylıca kontrol edilmelidir. Bu seviyedeki elektriksel arızalar için profesyonel destek şarttır.
Senaryo 3: Fan Motoru Besleme Kablosunda Gerilim Yok
Anlamı: Güç, fan motoruna ulaşmıyor.
Olası Neden: Fan rölesi arızalı, ECU’dan komut gelmiyor veya aradaki kablo tesisatı kopuk/korozyona uğramış.
Çözüm: İlk olarak röleyi değiştirin. Sorun devam ederse, kablo tesisatının sürekliliğini ölçmek gerekir. Bu, multimetre ile yapılan karmaşık bir işlemdir ve genellikle oto elektrikçilerinin işidir. Bazen sigorta kutusunun içindeki ana bağlantılarda oluşan korozyon da bu duruma yol açabilir.
Tamir Süreçleri ve Ortalama Maliyet Tahminleri
Radyatör fanının çalışmama nedeninin tespiti, tamir maliyetini doğrudan etkiler. Aşağıdaki maliyetler genel tahminlerdir ve araç modeline, markaya, orijinal parça kullanımına ve işçilik ücretlerine göre büyük ölçüde değişiklik gösterebilir.
1. Sigorta veya Röle Değişimi
- İşlem: Atan sigortanın yenilenmesi veya rölenin değiştirilmesi.
- Süre: 5 dakika (DIY) veya 15 dakika (Servis).
- Tahmini Maliyet (Parça): Çok Düşük (50 – 300 TL).
- Uzman Görüşü: Eğer sigorta tekrar atarsa, sorunu çözmüş sayılmazsınız. Tekrar eden sigorta atması mutlaka uzmanca araştırılmalıdır.
2. Soğutma Suyu Sıcaklık Sensörü (ECT) Değişimi
- İşlem: Eski ECT sensörünün çıkarılıp yenisinin takılması.
- Süre: 30 dakika – 1 saat.
- Tahmini Maliyet (Parça + İşçilik): Orta (800 – 2.500 TL).
- Uzman Görüşü: Sensör değişimi genellikle soğutma sisteminin havasını almayı gerektirir, bu yüzden dikkatli yapılmalıdır.
3. Radyatör Fan Motoru Değişimi
Bu, genellikle en pahalı parçadır ve işçilik süresi aracın modeline göre (ön tamponun veya radyatörün sökülüp sökülmemesi) değişir.
- İşlem: Fan ünitesinin sökülüp, motorun veya tüm ünitenin değiştirilmesi.
- Süre: 1 – 3 saat.
- Tahmini Maliyet (Parça + İşçilik): Yüksek (3.000 TL – 8.000+ TL).
- Uzman Görüşü: Orijinal veya kaliteli yan sanayi ürünleri tercih edilmelidir, çünkü fan motorunun performansı motorun uzun ömrü için kritiktir.
4. Kablo Tesisatı veya ECU Tamiri
İşlem: Kısa devre tespiti, kablo onarımı veya ECU’nun yeniden programlanması/değiştirilmesi.
Tahmini Maliyet: Değişken ve Yüksek (2.000 TL’den başlayıp çok yukarılara çıkabilir).
Uyarı: ECU arızaları nadirdir ama en maliyetli olanlardır. Kablo tesisatı tamiri zaman alıcı ve dikkatli bir süreçtir, oto elektrik uzmanı gereklidir.
Risk Yönetimi ve Ne Zaman Ustaya Gitmeli?
Radyatör fanının çalışmıyor ama hararet yapmıyor olması size zaman kazandırsa da, bu durumu hafife almak büyük motor hasarlarına yol açabilir. Motorun aşırı ısınması, silindir kapak contasının yanmasına, motor bloğunda çatlamalara veya piston segmanlarının zarar görmesine neden olabilir.
Sürüş Güvenliği İpuçları
- Sıkışık Trafikten Kaçının: Eğer fanınızın çalışmadığından şüpheleniyorsanız, mümkün olduğunca akıcı yolları tercih edin.
- Klimayı Kapatın: Klima, motora ek yük bindirir ve kondansatörü ısıtır, bu da soğutma ihtiyacını artırır. Klimayı kapatmak motorun daha serin çalışmasına yardımcı olur.
- Isıtmayı Açın: Motor hararet yapmaya başlarsa, kaloriferi sonuna kadar açarak sıcak havayı kabin içine yönlendirin. Bu, motor bloğundan bir miktar ısı çekerek geçici rahatlama sağlayabilir.
- Hararet Göstergesini İzleyin: Gözünüz sürekli hararet göstergesinde olmalı. Gösterge normal sınırları (genellikle ortayı) aşmaya başlarsa, derhal güvenli bir yerde durun ve motoru kapatın.
Kesinlikle Servise Gitmeniz Gereken Durumlar
Basit bir sigorta değişimi veya görsel kontrolün ötesine geçen her arıza, profesyonel müdahale gerektirir. Özellikle aşağıdaki durumlar yaşanıyorsa, aracı riske atmayın:
- Yeni Takılan Sigortanın Anında Atması: Bu, ciddi bir kısa devre işaretidir.
- Fan Motoruna Doğrudan Güç Verdiğinizde Çalışmaması: Fan motorunun değiştirilmesi gerekir ve bu, profesyonel bir iştir.
- Klima Açıkken Bile Fanın Devreye Girmemesi: Röle, kablolama veya ECU’da derin bir elektriksel sorun olduğu anlamına gelir.
- Teşhisten Sonra Hararetin Başlaması: Eğer arızayı bulamıyorsanız ve hararet göstergesi yükselmeye başlıyorsa, aracı çekici ile servise götürmek en güvenli yoldur.
Önleyici Bakım: Fan Arızasını Nasıl Engellersiniz?
Soğutma sisteminin düzgün çalışması, motorun ömrü için kritiktir. Radyatör fanı arızasını önlemek için periyodik bakımı ve aşağıdaki ipuçlarını uygulayın:
1. Soğutma Sıvısı (Antifriz) Kalitesi
Antifriz sadece donmayı engellemez; aynı zamanda sistemdeki parçaları (radyatör, fan termoswitch’i, su pompası) korozyondan korur. Kirli veya eksik soğutma sıvısı sensörlerin ve fan motoru bağlantılarının ömrünü kısaltır. Üreticinin belirlediği periyotlarda (genellikle 2-3 yılda bir) antifriz seviyesini ve kalitesini kontrol edin.
2. Fan Sistemi Periyodik Kontrolü
Mevsimlik bakım sırasında fanın elle kontrol edilmesini isteyin. Pervanenin serbestçe döndüğünden ve herhangi bir ses yapmadığından emin olun. Motor çalıştığında, kısa süreliğine klimayı açarak fanın hızlıca devreye girdiğinden emin olun.
3. Radyatörün Temizliği
Radyatör peteklerinin önünde biriken yapraklar, böcekler ve kirler hava akımını engeller. Bu, fanın daha fazla çalışmasına ve erken aşınmasına neden olur. Radyatörün önünü düzenli olarak basınçlı hava veya su ile temizleyin (çok dikkatli bir şekilde, peteklere zarar vermeden).
4. Elektriksel Bağlantıların Kontrolü
Servis ziyaretlerinde, özellikle kışa girerken veya yaz sıcakları öncesinde, fan rölesinin yuvasını ve fan motoru soketini kontrol ettirin. Korozyon ve gevşek bağlantılar, fanın çalışmama nedenleri arasında üst sıralarda yer alır.
Sık Yapılan Hatalar ve Yanıltıcı İfadelerden Kaçınma
Radyatör fanı arızasıyla karşılaşıldığında, sürücülerin yaptığı bazı hatalar tamir maliyetini veya riski artırır.
- Hata: Sigortayı Yüksek Amperle Değiştirmek. Atan sigortanın yerine daha yüksek amper değerli sigorta takmak, kısa devre sorununu çözmez; tam tersine, yüksek akımın kablo tesisatını veya fan motorunu yakmasına neden olur. Daima üreticinin önerdiği amperajı kullanın.
- Hata: “Fan Rölesi Tak-Çalıştır” Çözümüne Güvenmek. Röle değişimi basit olabilir, ancak eğer rölenin arızalanmasına neden olan kısa devre altta yatıyorsa, yeni röle de kısa sürede bozulacaktır. Altta yatan nedeni (kablo sıkışması vb.) bulmadan parça değiştirmek maliyeti artırır.
- Yanıltıcı İfade: “Kesin Çözüm” Aramak. Fanın çalışmamasının tek bir “kesin çözümü” yoktur. Arıza; sensör, röle, sigorta, kablo veya motor kaynaklı olabilir. Doğru teşhis, doğru çözümü getirir.
Sonuç: Fan Çalışmıyorsa, Riskleri Ciddiye Alın
Radyatör fanınızın çalışmıyor ama hararet yapmıyor olması, soğutma sisteminizin bir miktar tolerans payı olduğu anlamına gelir. Ancak bu bir çözüm değil, sadece geçici bir durumdur. Özellikle dur-kalk trafikte veya sıcak havalarda, motorunuzun hızla tehlikeli sıcaklıklara ulaşması an meselesidir.
Eğer basit sigorta veya röle değişiminden sonra sorun çözülmüyorsa, karmaşık elektriksel teşhis ve parça değişimi için aracınızı vakit kaybetmeden güvenilir bir oto elektrikçisine veya yetkili servise götürmeniz en doğru ve güvenli adımdır. Erken teşhis ve tamir, sizi binlerce liralık motor revizyon maliyetinden koruyacaktır. Unutmayın, araç bakımı bir lüks değil, zorunluluktur.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
S1: Radyatör fanı kaç derecede çalışmaya başlar?
Cevap: Çoğu modern araçta radyatör fanı, soğutma sıvısı sıcaklığı 95°C ile 105°C arasına ulaştığında çalışmaya başlar. Fan, sıcaklık ideal seviyeye düştüğünde (genellikle 90°C civarı) otomatik olarak durur. Tam sıcaklık değeri araç modeline ve motor tipine göre değişir.
S2: Fan sürekli çalışıyorsa bu ne anlama gelir?
Cevap: Fanın normalden daha uzun süre veya sürekli çalışması, genellikle motorun normalden daha sıcak çalıştığı anlamına gelir. Bu durumun nedenleri arasında; düşük soğutma sıvısı seviyesi, tıkalı bir radyatör, bozuk bir termostat (sürekli kapalı kalmış olabilir) veya hatalı sıcaklık sensörü (ECU’ya sürekli yüksek sıcaklık bilgisi gönderiyor) bulunabilir.
S3: Fan arızalandığında yola devam edebilir miyim?
Cevap: Fan arızası tespit edilirse, düşük hızda ve sıkışık trafikte yola devam etmek yüksek risk taşır. Eğer hararet göstergesi normal seviyede kalıyorsa (akıcı yolda ve serin havada), en kısa ve güvenli yoldan servise ulaşana kadar sürüş yapabilirsiniz. Ancak gösterge yükselmeye başlarsa derhal motoru durdurun.
S4: Klima açıldığında fanın çalışması zorunlu mudur?
Cevap: Evet, klima sistemi (A/C) devreye girdiğinde, klima kondenserindeki (radyatörün önündeki parça) basınç ve sıcaklık artar. Bu ısıyı dağıtmak için motor sıcaklığı ne olursa olsun fanın devreye girmesi gerekir. Eğer klima açıldığında fan çalışmıyorsa, bu ayrı bir elektriksel arızanın işaretidir.
S5: Fanın yavaş dönmesi arıza mıdır?
Cevap: Modern araçların çoğu, fan hızını sıcaklığa göre ayarlayabilen (çok hızlı fan) sistemlere sahiptir. Yüksek sıcaklıkta fanın hızlı, düşük sıcaklıkta ise yavaş dönmesi normaldir. Ancak motor yüksek sıcaklıktayken fan hala olması gerekenden yavaş dönüyorsa, bu fan motorunun yıprandığını veya besleme geriliminde sorun olduğunu gösterebilir.
