Türkiye’de ehliyet sınıfları, kullanılan aracın türüne, motor gücüne ve ağırlığına göre titizlikle ayrılmıştır. Özellikle gençler ve şehir içi ulaşımda pratik, ekonomik çözümler arayanlar için en çok merak edilen sınıflardan biri de M sınıfı ehliyettir. M sınıfı ehliyetin hangi araçları kullanmaya yetki verdiğini ve bu sınıfın kapsamını bilmek, hem yasalara uymak hem de trafik güvenliğinizi sağlamak açısından büyük önem taşır.
Oto.net.tr olarak hazırladığımız bu kapsamlı rehberde, M ehliyet hangi araçları kullanır sorusunun yanıtını Karayolları Trafik Yönetmeliği temel alınarak detaylıca inceleyeceğiz. Ayrıca M ehliyet alma şartları, yaş sınırı ve en önemlisi, diğer ehliyet sınıflarının M sınıfını otomatik olarak kapsayıp kapsamadığı gibi kritik konulara açıklık getireceğiz.
M Sınıfı Ehliyetin Tanımı ve Amacı
M sınıfı sürücü belgesi, 2025 yılında yürürlüğe giren yeni ehliyet sistemi ile birlikte tanımlanmış bir sınıftır. Bu sınıfın temel amacı, motor hacmi ve gücü sınırlı olan, genellikle düşük hızlı şehir içi ulaşım araçlarının yasal olarak kullanılabilmesini sağlamaktır.
M sınıfı, büyük motosikletler veya otomobiller gibi karmaşık araçları değil, kullanımı daha basit ve kontrolü daha kolay olan araçları kapsar. Bu, özellikle genç sürücülerin trafiğe adım atarken güvenliklerini artırmak ve trafik kurallarını öğrenmelerini kolaylaştırmak için tasarlanmıştır.
M Ehliyetinin Teknik Kapsamı Nedir?
M ehliyetinin teknik kapsamı, Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde açıkça belirtilmiştir. Bu sınıf, yalnızca “motorlu bisiklet” (moped) adı verilen araçları kullanma yetkisi verir.
Motorlu bisikletler (Mopedler) şu teknik özelliklere sahiptir:
- Motor Gücü: Maksimum net gücü 4 kilovatı (kW) geçmeyen elektrikli motorlar veya içten yanmalı motorlar için geçerlidir.
- Motor Hacmi: İçten yanmalı motorlarda silindir hacmi 50 santimetreküpü (cc) geçmemelidir.
- Hız Limiti: Maksimum hızı saatte 45 kilometreyi (km/s) geçmeyecek şekilde imal edilmiş olmalıdır.
Bu tanıma uyan iki, üç ve dört tekerlekli (hafif dört tekerlekli motorlu bisikletler) araçlar M sınıfı ehliyet ile kullanılabilir. Türkiye’de son yıllarda popülerleşen ve genellikle 50cc hacme sahip olan benzinli scooter modellerinin büyük bir kısmı bu kategoriye dâhildir.
M Ehliyeti İle Kullanılabilen Araçlar Nelerdir?
M sınıfı ehliyet sahibi bir sürücü, yasal olarak sadece motorlu bisiklet (moped) kullanabilir. Bu araçların pratik hayatta karşılık geldiği türleri daha net anlamak için aşağıdaki listeye göz atabilirsiniz:
1. Geleneksel Mopedler ve Scooterlar
Bunlar, genellikle otomatik vitesli ve şehir içinde kısa mesafeler için tasarlanmış motorlu araçlardır. Kullanım kolaylıkları ve düşük yakıt tüketimleri sayesinde özellikle genç nüfus ve kuryeler tarafından tercih edilir.
- Motor hacmi 50cc’yi geçmeyen benzinli scooterlar.
- Maksimum 4 kW güce sahip, 45 km/s hız limitli elektrikli scooter ve mopedler.
2. Hafif Dört Tekerlekli Motorlu Bisikletler (Quadricycles)
Bu kategori, genellikle Avrupa’da “mikro otomobil” olarak bilinen ve hızları sınırlı olan dört tekerlekli küçük araçları da kapsar. Yönetmelik, bu araçların da 50cc/4kW sınırlarını aşmaması ve 45 km/s hız limitini geçmemesi gerektiğini belirtir.
Önemli Not: Eğer bir scooter veya motosiklet 50cc silindir hacmini aşıyorsa (örneğin 125cc veya 250cc), bu aracı kullanmak için A1 veya A2 sınıfı ehliyete sahip olmanız gerekmektedir. M ehliyeti kesinlikle 50cc’den büyük hiçbir aracı kullanmaya yetki vermez.
M Ehliyet Alma Şartları, Yaş Sınırı ve Gereklilikler
M sınıfı ehliyet almak isteyen adayların karşılaması gereken belirli yasal ve eğitimsel şartlar bulunmaktadır. Türkiye’deki Karayolları Trafik Kanunu’na göre bu şartlar şunlardır:
1. Yaş Sınırı
M sınıfı ehliyet için belirlenen asgari yaş sınırı 16’dır. 16 yaşını dolduran her birey, diğer şartları da karşılaması durumunda M ehliyeti için başvuruda bulunabilir.
2. Deneyim Şartı
M ehliyeti, diğer sınıflar için bir ön şart veya deneyim gerektirmez, yeni sürücülere uygun bir başlangıç sınıfıdır.
3. Eğitim ve Sınavlar
- Yetkili bir sürücü kursuna kayıt olmak ve teorik eğitimi tamamlamak zorunludur.
- Teorik sınavda başarılı olunmalıdır (eğer daha önce başka bir ehliyet için teorik sınav geçilmediyse).
- M sınıfı araç ile pratik sürüş eğitimi alınmalıdır.
- E-Sınav ve direksiyon sınavında başarılı olunmalıdır.
4. Sağlık ve Adli Kayıt
Diğer tüm ehliyet sınıflarında olduğu gibi, M ehliyeti almak isteyen adayların da sürücü olmaya uygun olduklarını belirten güncel bir sağlık raporu sunmaları ve adli sicil kayıtlarının yönetmelikte belirtilen şartlara uygun olması gerekir.
Diğer Ehliyet Sınıfları M Sınıfını Kapsar mı?
Bu, M ehliyeti hakkında en sık sorulan ve en önemli sorulardan biridir. Türkiye’deki ehliyet sistemi, hiyerarşik bir kapsama ilkesine dayanır. Bu ilkeye göre, daha yüksek bir sınıfa ait ehliyet alan bir sürücü, otomatik olarak daha düşük ve ilgili sınıfları da kullanmaya hak kazanır.
Cevap: Evet, tüm diğer motorlu araç ehliyet sınıfları (A1, A2, A, B, C, D, E, F) M sınıfını otomatik olarak kapsar.
B Sınıfı Ehliyeti Olanlar Moped Kullanabilir mi?
Eğer bir sürücünün B sınıfı (otomobil) ehliyeti varsa, bu ehliyet M sınıfı motorlu bisikletleri kullanma yetkisini de içermektedir. Bu, B ehliyetine sahip bir kişinin, 50cc’yi geçmeyen bir moped veya scooter kullanmak için ayrıca M sınıfı ehliyet almasına gerek olmadığı anlamına gelir.
Bu durum, şehir içi kısa mesafe çözümleri için moped tercih eden otomobil sahipleri için büyük bir kolaylıktır.
A Sınıfı Ehliyet ve Moped Kullanımı
A (motosiklet) ehliyet sınıfları (A1, A2 ve A) doğal olarak M sınıfını kapsar. Yani 125cc veya daha büyük motosiklet kullanma yetkisine sahip olan herkes, Mopedleri de yasal olarak sürebilir.
M Ehliyeti ve Trafik Kuralları: Dikkat Edilmesi Gerekenler
Mopedler, düşük hızları ve küçük boyutları nedeniyle bazı özel trafik kurallarına tabidir. M sınıfı ehliyet sahibi bir sürücünün bu kuralları bilmesi ve güvenlik risklerini doğru yönetmesi şarttır.
1. Otoban ve Hızlı Yollar Yasağı
Motorlu bisikletler (Mopedler), hız limitleri nedeniyle otoyol (otoban) ve bazı çevre yollarına giremezler. Bu tür araçların bu yollara girmesi yasaktır ve büyük bir trafik güvenliği riski oluşturur. Otoyol levhalarında gördüğünüz “Motorlu Bisiklet Giremez” işaretine mutlaka uyun.
2. Kask Zorunluluğu
Can güvenliği için en kritik kural budur. Mopedler, motosikletler gibi kabul edilir ve sürücülerin ve yolcuların koruyucu başlık (kask) takması zorunludur. Kasksız araç kullanmak trafik cezasına neden olmanın ötesinde, olası bir kazada hayati risk taşır.
3. Tescil ve Plaka Zorunluluğu
Motorlu bisikletler (Mopedler) trafik tescil belgesine sahip olmalı ve plakaları bulunmalıdır. Ayrıca, tıpkı otomobiller gibi zorunlu mali mesuliyet sigortasının (Trafik Sigortası) yapılması gerekir. Plakasız veya sigortasız moped kullanmak yasal olarak mümkün değildir.
4. Hız Sınırlarına Uyum
Mopedlerin azami hızı 45 km/s ile sınırlı olsa da, şehir içi yollarda bu araçlar da genel hız limitlerine tabidir. Hızınızı her zaman yol ve trafik koşullarına göre ayarlayın.
M Ehliyetinin Maliyeti ve Süreci (Tahmini Aralıklar)
M ehliyet alma süreci, adayların daha önce başka bir ehliyete sahip olup olmamasına göre değişiklik gösterebilir. Eğer daha önce hiç ehliyet alınmadıysa, teorik eğitim ve sınav da sürece dahil olur.
Tahmini Maliyet Kalemleri:
- Sürücü Kursu Ücreti: Bu ücret, şehre ve kursun kalitesine göre değişiklik gösterir. Genellikle 2025 yılı itibarıyla M ehliyet kurs ücretleri 8.000 TL ile 15.000 TL arasında değişen tahmini aralıklardadır. (Bu fiyata KDV ve eğitim materyalleri dahil olabilir.)
- Sınav Ücretleri: Teorik ve direksiyon sınav ücretleri her yıl devlet tarafından belirlenir.
- Ehliyet Kart Harcı ve Değerli Kâğıt Bedeli: Sınavlarda başarılı olduktan sonra ehliyet kartınızı alabilmek için devlete ödenen harç ve kart bedelidir. Bu da her yıl güncellenir.
- Sağlık Raporu: Sağlık kuruluşuna ödenen ücrettir.
Önemli Uyarı: Bu maliyetler tamamen tahmini aralıklardır ve özellikle sürücü kursu ücretleri bölgeden bölgeye büyük farklılık gösterebilir. Güncel ve kesin ücretler için bulunduğunuz ildeki sürücü kursları ve resmî kurumlardan bilgi almanız en doğrusudur.
M Ehliyeti ve Sık Yapılan Hatalar
Moped kullanımı konusunda sürücülerin sıklıkla yaptığı bazı hatalar, hem güvenlik riski oluşturur hem de trafik cezalarına yol açabilir:
Hata 1: 50cc Üzeri Araç Kullanmak
En sık yapılan hata, 50cc’yi aşan motorları (örneğin 100cc veya 125cc scooter) M ehliyeti ile kullanmaya çalışmaktır. M ehliyeti sadece 50cc ile sınırlıdır. 50cc’nin üzerindeki motorlar için mutlaka A1 veya A2 ehliyetine sahip olmanız gerekir. Bu kurala uymamak, “yetkisiz sürücü belgesi ile araç kullanmak” cezasına yol açar.
Hata 2: Plaka ve Sigortayı İhmal Etmek
Bazı kullanıcılar, motorlu bisikletlerin tescil ve sigorta zorunluluğu olmadığını düşünebilir. Bu kesinlikle yanlıştır. Plakasız veya zorunlu sigortası yapılmamış motorlu bisikletler trafikten men edilir ve ciddi para cezaları uygulanır.
Hata 3: Hızlı Yolları Kullanmak
Şehir içinde hız sınırı yüksek olan bulvarlarda veya çevre yollarında moped kullanmak tehlikelidir ve yasaktır. Mopedlerin trafiğin akışını yavaşlatması ve güvenliklerinin düşük olması nedeniyle bu yollara girmemeleri gerekir.
Özet ve Önleyici Güvenlik İpuçları
M ehliyeti, Türkiye’de motorlu bisiklet (moped) kullanma yetkisi veren en temel sürücü belgesi sınıfıdır. Eğer şehir içinde ekonomik ve pratik bir ulaşım aracı kullanmayı düşünüyorsanız, M ehliyeti veya B sınıfı ehliyetiniz bu ihtiyacınızı karşılayabilir.
Unutmayın, M sınıfı araçların sınırlı motor gücü ve hızı, onların güvenliğini artırmak amacıyla konulmuş bir kısıtlamadır. Bu kısıtlamalara ve trafik kurallarına uymak, hem sizin hem de trafikteki diğer insanların güvenliği için hayati önem taşır.
Moped Sahipleri İçin Pratik İpuçları:
- Kaskınızı Tescil Ettirin: Kullanacağınız kaskın ECE veya DOT gibi uluslararası g
üvenlik standartlarına uygun olduğundan emin olun. - Fren Bakımı: Mopedlerin fren sistemi, küçük tekerlek boyutları nedeniyle hızlı yıpranabilir. Fren balatalarını ve hidrolik seviyelerini (varsa) düzenli olarak kontrol ettirin.
- Lastik Basıncı: Düşük lastik basıncı hem yakıt tüketimini artırır hem de mopedin virajlarda stabilitesini bozar. Kullanım kılavuzunda belirtilen basınç değerlerine göre lastiklerinizi kontrol edin.
- Görünür Olun: Küçük bir araç kullandığınız için, özellikle akşam saatlerinde açık renkli kıyafetler giyin ve reflektif şeritler kullanın.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. M ehliyeti ile elektrikli bisiklet (E-Bike) kullanabilir miyim?
Elektrikli bisikletler, eğer pedallı ve motor gücü 0.25 kW’ı geçmiyorsa ve motor gücü sadece pedala yardım ediyorsa, genellikle ehliyet gerektirmez. Ancak moped tanımına giren, yani gaz koluyla hareket eden ve motor gücü 4 kW’ı geçmeyen elektrikli araçlar için M ehliyeti (veya daha üstü bir ehliyet) zorunludur.
2. 16 yaşındayım, M ehliyeti aldıktan sonra B ehliyeti almak zorunda mıyım?
Hayır, M ehliyeti sadece motorlu bisiklet kullanma yetkisi verir. Otomobil (B sınıfı) kullanmak istiyorsanız, 18 yaşınızı doldurmanız ve B sınıfı için gerekli eğitim ve sınavları geçmeniz gerekmektedir.
3. M ehliyeti almak ne kadar sürer?
Eğer daha önce hiç ehliyet almadıysanız (teorik dersler dahil), süreç teorik eğitim, e-sınav ve direksiyon eğitimini kapsar ve ortalama 1,5 ila 3 ay sürebilir. Bu süre, kursların programına ve sizin sınav başarı hızınıza bağlıdır.
4. 50cc motorlar için zorunlu trafik sigortası gerekli mi?
Evet, motor hacmi ne olursa olsun, trafik tescili zorunlu olan tüm motorlu araçlar için Karayolları Trafik Kanunu gereği zorunlu mali mesuliyet sigortası (Trafik Sigortası) yaptırmak mecburidir.
5. M ehliyeti ile en fazla kaç kişi taşıyabilirim?
Kullanılan motorlu bisikletin ruhsatında (tescil belgesinde) belirtilen oturma yeri sayısına uymak zorunludur. Çoğu moped, sürücü dahil iki kişi taşımaya izin verir. Ancak ruhsatta tek kişilik olarak belirtilen araçta yolcu taşımak yasal değildir.
