Araç Alım Satımında Noter İşlemleri Adım Adım Rehberi

Otomobil sahibi olmak heyecan verici bir süreçtir, ancak araç alım satım işlemleri söz konusu olduğunda, bu heyecan yerini karmaşık bir bürokrasiye bırakabilir. Türkiye’de araç devri, Noterlik Kanunu ve Karayolları Trafik Kanunu çerçevesinde kesin kurallara bağlanmıştır. Bu süreç, sadece bir mülkiyet değişimi değil, aynı zamanda hem alıcıyı hem de satıcıyı potansiyel hukuki ve mali yükümlülüklerden koruyan kritik bir adımdır.

oto.net.tr olarak amacımız, bu karmaşık görünen süreci sizin için şeffaflaştırmak, riskleri minimize etmek ve araç alım satımında noter işlemleri adım adım nasıl başarıyla tamamlayacağınızı göstermektir. Bu kapsamlı rehberde, noter öncesi hazırlıklardan, ödeme güvenliğine, karşılaşılabilecek özel durumlara ve potansiyel maliyetlere kadar bilmeniz gereken tüm detayları bulacaksınız. Unutmayın, doğru bilgi ve eksiksiz evrak hazırlığı, noterde geçireceğiniz süreyi kısaltmanın ve herhangi bir aksilik yaşamadan işlemi tamamlamanın anahtarıdır.

Bu makale, yalnızca bilgilendirme amaçlı olup, hukuki bir tavsiye niteliği taşımaz. İşlemlerinizin güncel mevzuata uygunluğunu teyit etmek için her zaman resmi noter kaynaklarını kontrol etmeniz önerilir.

Noter İşlemlerine Neden İhtiyaç Duyulur? Hukuki Çerçeve

Bir aracın mülkiyetinin yasal olarak devredilmesi için noter onayı zorunludur. Türkiye’deki mevzuat, noterleri, araç satışının güvenilir ve resmi bir kanıtı olarak yetkilendirmiştir. Noter onayı olmadan yapılan hiçbir satış işlemi, hukuki geçerlilik taşımaz ve alıcıyı trafik kayıtlarında araç sahibi yapmaz. Bu durumun hem alıcı hem de satıcı için ciddi riskleri vardır.

Satıcı Açısından Hukuki Zorunluluklar

Noter satışı yapılmadığı sürece, trafik kayıtlarında araç sahibi hala siz görünürsünüz. Bu, aracın yeni sahibi tarafından kullanılması durumunda meydana gelebilecek trafik cezalarının, OGS/HGS kaçak geçişlerinin ve hatta kaza sonucu oluşabilecek hukuki sorumlulukların size ait olmaya devam edeceği anlamına gelir. Araç alım satımında noter işlemleri adım adım gerçekleştirildiğinde, satıcı tüm sorumluluktan resmi olarak kurtulur.

Alıcı Açısından Hukuki Güvenlik

Alıcı için noter, satın aldığı aracın üzerinde herhangi bir haciz, rehin, tedbir kararı veya borç olup olmadığını kontrol eden resmi bir otoritedir. Noter işlemi tamamlandığında, alıcı aracın temiz olduğunu ve mülkiyetin kendisine devredildiğini resmi bir belge ile kanıtlamış olur. Ayrıca, yeni Trafik Tescil Belgesi (Ruhsat) hemen noter tarafından basılıp teslim edildiği için, alıcı anında yasal haklarını kazanır.

Araç Alım Satımına Hazırlık: Noterden Önce Yapılması Gereken Kritik Kontroller

Noter masasına oturmadan önce yapılması gereken hazırlıklar, işlemin reddedilme riskini sıfıra indirir. Bu hazırlıklar, özellikle alıcının finansal olarak korunması ve satıcının yasal sorumluluklarının yerine getirilmesi açısından hayati öneme sahiptir.

1. Borç ve Haciz Sorgulaması (Alıcı Güvenliği İçin)

Aracın üzerinde idari veya hukuki bir kısıtlama olup olmadığını kontrol etmek, alıcının en temel görevidir. Türkiye’de bir aracın devrinin yapılabilmesi için, Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) borcu, trafik para cezası ve OGS/HGS borçlarının tamamının ödenmiş olması gerekir.

• e-Devlet Sorgulaması: En güvenilir yoldur. Plaka ve T.C. kimlik numarası ile aracın üzerinde herhangi bir rehin, haciz veya tedbir kararı olup olmadığı kontrol edilmelidir.
• MTV Borç Sorgulama: Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) üzerinden aracın güncel ve geçmiş dönem MTV borçları kontrol edilmelidir. MTV borcu olan araçların satışı noter tarafından kesinlikle yapılmaz.
• Tramer Kaydı ve Hasar Geçmişi: Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) üzerinden aracın hasar geçmişi, kasko durumu ve sigorta poliçeleri kontrol edilmelidir. Bu, teknik anlamda güvenliği sağlar.

Önemli Teknik Not: Eğer araç üzerinde banka kredisi nedeniyle “rehin” varsa, satıcının öncelikle bu rehni kaldırması ve bankadan ilgili resmi yazıyı alması gerekir. Rehin kalkmadan noter satışını denemek zaman kaybıdır.

2. Ekspertiz Raporu ve Teknik Durum Değerlendirmesi (Alıcının Kararı)

Noter işlemi hukuki devri sağlarken, ekspertiz raporu teknik durumu garanti altına alır. Yüksek meblağlı araç alımlarında, güvenilir, bağımsız bir ekspertiz kuruluşundan detaylı rapor almak, sizi gelecekteki onarım maliyetlerinden korur. Ekspertiz raporunun noter işleminden hemen önce alınması ve geçerliliğinin kontrol edilmesi tavsiye edilir.

3. Gerekli Belgelerin Hazırlanması

Noter işlemlerine gitmeden önce, her iki tarafın da aşağıdaki belgeleri eksiksiz olarak hazır etmesi gerekmektedir:

Satıcıdan İstenen Belgeler:

• Satıcının Kimlik Belgesi (Nüfus cüzdanı, ehliyet veya pasaport).
• Araca Ait Ruhsat (Trafik Tescil Belgesi ve Motorlu Araç Trafik Belgesi). Eğer ruhsat yenilenmemişse (eski tip belgeler) ya da kayıpsa, noterde yeni belge düzenlenebilir ancak bu durumu notere önceden bildirmeniz önerilir.
• Zorunlu Trafik Sigortası Poliçesi (Geçerli olmalıdır).
• Aracın tüm borçlarının (MTV, ceza vb.) ödendiğine dair teyit.

Alıcıdan İstenen Belgeler:

• Alıcının Kimlik Belgesi (Nüfus cüzdanı, ehliyet veya pasaport).
• Geçerli Zorunlu Trafik Sigortası Poliçesi (Noter işlemi sırasında zorunlu değildir, ancak tescil sonrası zorunludur. Noterler genellikle satışı onaylarken alıcının yeni sigortayı yaptıracağına dair beyanını yeterli bulur, ancak bazı noterler tescil için sigortayı talep edebilir).

Uyarı: Noter, T.C. kimlik numarası ile MERNİS sisteminden kontrol yapacağı için, kimlik belgenizin güncel olması ve fotoğrafınızın tanınabilir olması kritiktir.

Noter İşlemleri Adım Adım Kılavuzu

Hazırlıklar tamamlandığında sıra, araç alım satımında noter işlemleri adım adım sürecini gerçekleştirmeye gelir. İşlem genellikle 15 ila 30 dakika arasında sürer, ancak evraklarınızın eksiksiz olması şartıyla.

Adım 1: Notere Başvuru ve Evrak Teslimi

Alıcı ve satıcı, ikametgahlarının bulunduğu bölgeye bağlı kalmaksızın Türkiye’deki herhangi bir notere başvurabilirler. Noterler, motorlu araç tescil sistemine entegre oldukları için ülke genelinde bu işlemi yapmaya yetkilidir.

Noterde sıra alındıktan sonra, görevli personele kimlikler ve aracın ruhsatı teslim edilir. Görevli memur ilk olarak MERNİS sistemi üzerinden kimlik doğrulamasını yapar ve ardından araca ait bilgileri (plaka, şasi numarası, tescil durumu) sisteme girer.

Adım 2: Noterde Kontrol ve Teyit Süreci

Bu, noter personelinin en kritik adımıdır. Görevli memur, Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS) ve Trafik Uygulamaları Sistemi üzerinden şunları kontrol eder:

1. Aracın üzerinde satışa engel teşkil eden haciz, rehin, çalıntı kaydı, tedbir kararı veya mülkiyeti kısıtlayıcı bir şerh olup olmadığı.
2. MTV, trafik cezası ve OGS/HGS gibi kamu borçlarının sıfırlanıp sıfırlanmadığı.
3. Ruhsat sahibi ile satıcının kimlik bilgilerinin eşleşip eşleşmediği.
4. Zorunlu mali sorumluluk sigortasının geçerli olup olmadığı.

Eğer tüm kontroller olumlu sonuçlanırsa, noter satış sözleşmesini hazırlama aşamasına geçer. Aksi takdirde, eksiklikler giderilene kadar işlem durdurulur.

Adım 3: Satış Sözleşmesinin Hazırlanması ve İmzalanması

Noter, alıcı ve satıcının beyanları doğrultusunda Satış Sözleşmesi’ni hazırlar. Bu sözleşmede şunlar yer alır:

• Satışı yapılan aracın teknik bilgileri (Marka, model, plaka, şasi no, motor no).
• Alıcı ve satıcının kimlik ve iletişim bilgileri.
• Anlaşılan satış bedeli (Bu bedel, vergi hesaplamaları için önemlidir).
• Tescil işleminin hemen yapılacağı beyanı.

Hazırlanan sözleşme, noter tarafından taraflara yüksek sesle okunur. Tarafların, sözleşmedeki bilgilerin (özellikle satış bedeli) doğru olduğundan emin olması gerekir. Her iki tarafın da sözleşmeyi ıslak imzayla onaylamasıyla hukuki devir işlemi başlar. Bu aşama, araç alım satımında noter işlemleri adım adım sürecinin resmiyet kazandığı andır.

Adım 4: Ödeme İşlemi ve Tescil Belgesinin Düzenlenmesi

İmzalar atıldıktan sonra, noter satış bedelinin alıcı tarafından satıcıya ödenip ödenmediğini sorar. Ödeme yönteminin güvenli bir şekilde (tercihen banka havalesi veya EFT) yapılması şiddetle önerilir. Nakit ödemelerde büyük riskler mevcuttur.

Güvenli Ödeme İpuçları:

Özellikle yüksek meblağlar söz konusu olduğunda, havale işlemini noterin gözetiminde, imzalar atıldıktan hemen sonra gerçekleştirmek en güvenli yöntemdir. Ayrıca, dolandırıcılık riskini azaltmak için “Bloke Çek” veya “Güvenli Ödeme Sistemleri” kullanmak da tercih edilebilir.

Ödemenin yapıldığı teyit edildikten sonra, noter ücretleri (harç ve hizmet bedeli) ödenir. Bu ücret genellikle alıcı tarafından karşılanır, ancak taraflar arasında farklı bir anlaşma yapılabilir.

Noter, işlemi tamamladığında:

• Satıcıya, aracın devredildiğine dair Satış Belgesi verir ve satıcının mali ve hukuki sorumluluğu sona erer.
• Alıcıya, yeni Trafik Tescil Belgesini (Ruhsat) hemen basarak teslim eder. Artık alıcı yasal olarak yeni araç sahibidir.

Özel Durumlar ve Detaylar

Basit alım satım işlemlerinin yanı sıra, bazı özel durumlar noterde ek evrak veya prosedür gerektirebilir. Bu durumlar genellikle süreci uzatır ve daha fazla dikkat gerektirir.

1. Vekaletname ile Satış İşlemleri

Araç sahibi, notere şahsen gidemeyecek durumda ise, bir başkasına “araç satış vekaleti” verebilir. Vekil aracılığıyla satış yapılacaksa, vekilin kimliği ve noter tarafından düzenlenmiş orijinal vekaletname belgesi gereklidir.

Dikkat Edilmesi Gereken: Vekaletnamede, aracın plakası ve şasi numarası gibi spesifik bilgilerin yer alması gerekir. Ayrıca vekaletin süresinin dolmamış ve geçerli olması zorunludur. Alıcı olarak, vekaletin kapsamını kontrol etmeniz güvenliğiniz için önemlidir.

2. Şirket (Tüzel Kişi) Adına Alım veya Satım

Eğer alıcı veya satıcı bir şirket ise, aşağıdaki belgeler ek olarak istenir:

• Şirketin güncel Ticaret Sicil Belgesi (Son 3 ay içinde alınmış).
• Şirketi temsil eden kişinin Yetki Belgesi ve İmza Sirküleri.
• Temsilcinin kimliği.
• Şirket Kaşesi.

Şirket adına yapılan araç alım satımında noter işlemleri adım adım takibinde, temsilcinin yetkisinin kapsamı noter tarafından dikkatle incelenir.

3. Miras Yoluyla Geçen Araçların Satışı

Miras kalan bir aracın satılabilmesi için öncelikle veraset işlemlerinin tamamlanması gerekir. Notere ibraz edilmesi gereken zorunlu belge, “Veraset İlamı” veya “Mirasçılık Belgesi”dir. Bu belge, aracın tüm mirasçıları arasında pay edildiğini gösterir. Satışın yapılabilmesi için tüm mirasçıların birlikte notere gelmesi veya gelemeyenler için vekaletname düzenlenmesi gerekir.

4. Yabancı Uyrukluların İşlemleri

Yabancı uyruklu kişilerin alım satım yapabilmesi için Türkiye’de geçerli bir ikametgah tezkeresine veya oturma iznine sahip olmaları gerekir. Ayrıca pasaportları ve Türkiye Cumhuriyeti tarafından verilen yabancı kimlik numaraları (YKN) ile işlem yapabilirler. Türkçe bilmeyenler için yeminli tercüman zorunluluğu bulunmaktadır.

Maliyetler ve Zaman Yönetimi

Araç alım satım süreçleri, sadece harcanan zaman açısından değil, aynı zamanda maliyetler açısından da dikkatli planlama gerektirir.

Noter Satış Ücreti (Harç ve Hizmet Bedeli)

Noter tarafından alınan satış ücreti (harç ve hizmet bedeli), yıldan yıla Türkiye Noterler Birliği tarafından belirlenen tarifeye göre değişmektedir. Bu ücret sabittir ve aracın değerine göre değişmez. 2025 yılı itibarıyla (Bu bilgi güncel olarak kontrol edilmelidir), bu ücret genellikle 1.000 TL – 1.500 TL aralığında seyretmektedir.

Maliyet Sorumluluğu: Genellikle noter satış ücretini alıcı öder. Ancak bu, hukuki bir zorunluluktan ziyade, piyasada kabul görmüş bir gelenektir. Taraflar, ücretin paylaşılması veya tamamen satıcı tarafından ödenmesi konusunda serbestçe anlaşabilirler.

Tescil Belgesi (Ruhsat) Düzenleme Ücreti

Noter, yeni Trafik Tescil Belgesi’ni (Ruhsat) basarak alıcıya teslim ettiği için, bu belgenin basım ve dağıtım masrafları da noter ücretine dahil edilir veya ayrı bir kalem olarak tahsil edilir. Bu ücret, Tescil Belgesinin fiziksel basımı için gerekli olan masraftır.

Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) Sorumluluğu

MTV, yılın iki döneminde (Ocak ve Temmuz) tahsil edilir. Satışın gerçekleştiği ay, MTV sorumluluğu açısından önemlidir:

• Satışın yapıldığı dönemin tamamlanmamış olması durumunda, sorumluluk yeni alıcıya geçer.
• Ancak en kritik nokta şudur: Satış işleminin yapılabilmesi için, geçmiş dönemlere ait TÜM MTV borçlarının satış öncesinde satıcı tarafından ödenmiş olması zorunludur. Borçsuzluk, noterin ilk kontrol noktasıdır.

Noter işlemlerinin adımları ne kadar net olursa olsun, maliyetlerin ve ödeme tarihlerinin güncel mevzuata göre kontrol edilmesi, bütçe yönetimini kolaylaştıracaktır.

Sık Yapılan Hatalar ve Güvenlik İpuçları

Araç alım satımında yaşanan sorunların büyük çoğunluğu, dikkat eksikliği veya eksik evraktan kaynaklanır. Özellikle dolandırıcılık olaylarına karşı uyanık olmak hayati önem taşır.

1. Sık Yapılan Prosedürel Hatalar

• Ruhsat Eksikliği: Eski tip ruhsatlar veya ruhsatın kaybedilmiş olması durumunda noter, işlemi durdurabilir. Ruhsatı kaybetmişseniz, noterden yeni ruhsat talebiyle birlikte satış yapabilirsiniz, ancak bu biraz daha zaman alabilir.
• Borç Kontrolünün İhmal Edilmesi: Satıcının, MTV veya ceza borcunun kalmadığından emin olmadan notere gitmesi, uzun kuyruklarda bekledikten sonra işlemin reddedilmesine neden olur. Notere gitmeden önce mutlaka GİB sisteminden borçsuzluğu teyit edin.
• Hatalı Kimlik/Adres Beyanı: Noter sistemi MERNİS’e entegredir. Kimlik bilgileri veya adres kaydı güncel olmayan kişiler, işlem sırasında zorluk yaşayabilir.

2. Mali Güvenlik İpuçları (Dolandırıcılıktan Korunma)

Finansal güvenliğinizi sağlamak, araç alım satımında noter işlemleri adım adım sürecinin en hassas parçasıdır.

• Kesinlikle Nakit Taşımayın: Büyük miktarlarda nakit para taşımak hem güvenlik riskidir hem de noterin kalabalık ortamında risk yaratır. Ödeme, mutlaka banka havalesi, EFT veya güvenli ödeme sistemleri aracılığıyla yapılmalıdır.
• Ödeme Zamanlaması: Alıcı olarak, parayı kesinlikle noterin huzurunda, satış sözleşmesi imzalandıktan hemen sonra ve tescil işleminin başlatıldığı teyit edildikten sonra gönderin. Satıcı olarak ise, paranın hesabınıza geçtiğini mobil bankacılık uygulamasından veya banka temsilcisi aracılığıyla teyit etmeden imzayı atmayın.
• Sahte Vekaletname Riski: Satış vekaletname ile yapılıyorsa, vekaletnamenin orijinal olup olmadığını ve noter tarafından düzenlendiğini teyit edin. Şüphe duyarsanız, vekaleti veren noteri arayarak teyit isteyin.

3. Teknik Bilgilerin Kontrolü

Noter, sadece hukuki devri onaylar. Aracın durumu (hasar, kilometre) tamamen alıcının sorumluluğundadır. Satış sözleşmesindeki kilometre ve diğer bilgilerin, aracın gerçek durumuyla uyumlu olduğunu teyit etmek için ekspertiz raporunu yanınızda bulundurun. Noterde imzayı attığınız an, aracı “gördüğünüz gibi” kabul etmiş sayılırsınız.

Ne Zaman Ustaya/Hukuk Uzmanına Gitmeli?

Noter işlemleri basit görünse de, bazı durumlar profesyonel yardım gerektirir. Bu durumlarda kendi başınıza karar vermeye çalışmak yerine, uzman görüşü almanız tavsiye edilir.

Hukuki Destek Gerektiren Durumlar

• İhtilaflı Satışlar: Eğer araç miras yoluyla size geçtiyse ve mirasçılar arasında anlaşmazlık varsa (ortaklığın giderilmesi davası gibi), noter satışı mümkün olmayabilir. Bu durumda bir hukuk uzmanına danış
  
  malısınız.
• Yabancı Kayıtlı Araçlar: Yabancı plakalı (Mavi Plaka, diplomatik vb.) araçların Türkiye Cumhuriyeti vatandaşına satışında özel gümrük ve tescil prosedürleri uygulanır. Bu süreçler noterden önce Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile çözülmelidir.
• Haciz ve Rehin Kaldırma: Banka veya üçüncü bir şahıs lehine konulmuş haciz veya rehinin kaldırılması, noterin değil, ilgili kurumların (banka, icra dairesi) görevidir. Bu işlemleri tamamlamadan notere gitmek faydasızdır.

Teknik Danışmanlık Gerektiren Durumlar

Alım sürecinde, aracın teknik durumu konusunda şüpheleriniz varsa veya ekspertiz raporu ciddi kusurlar gösteriyorsa:

• Fiyat pazarlığı yaparken maliyet tahmini için bir tamirci/servis ustasına danışın.
• Ekspertiz raporunu, tarafsız bir oto servis uzmanına inceletmek, alım kararınızı daha sağlam temellere oturtur.

Araç alım satımında noter işlemleri adım adım kılavuzumuz, size yasal ve pratik bir yol haritası sunar. Unutmayın, acele etmeden, tüm evrakları kontrol ederek ve güvenli ödeme yöntemlerini kullanarak bu süreci hatasız tamamlamak mümkündür. Oto.net.tr olarak, güvenli sürüşler ve kazasız alım satımlar dileriz.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

1. Noter işlemi için randevu almak zorunda mıyım?

Zorunlu olmamakla birlikte, yoğunluktan kaçınmak ve süreci hızlandırmak adına Türkiye Noterler Birliği (TNB) e-randevu sistemi üzerinden randevu almanız tavsiye edilir. Randevu almadan da notere gidebilirsiniz, ancak bekleme süreniz uzayabilir.

2. Noterde satışı yapılan araçla hemen trafiğe çıkabilir miyim?

Evet, noter satışı tamamlandıktan sonra size yeni Trafik Tescil Belgeniz (Ruhsat) hemen teslim edilir. Bu belge yasal olarak trafiğe çıkmanız için yeterlidir. Ancak aracın geçerli bir zorunlu trafik sigortasına sahip olduğundan emin olun.

3. Araç sahibi olmadan notere kimliğimi ibraz edebilir miyim?

Hayır. Satış sözleşmesinin imzalanması ve yasal devrin gerçekleşmesi için alıcı ve satıcının (veya yetkili vekillerinin) kimlikleriyle birlikte noterde bizzat bulunmaları zorunludur.

4. MTV borcu olan bir aracı satabilir miyim?

Hayır. Noterlik Kanunu gereğince, Motorlu Taşıtlar Vergisi, trafik cezaları veya köprü/otoyol geçiş cezası borcu bulunan araçların devir ve tescil işlemleri kesinlikle yapılamaz. Tüm borçlar satış öncesinde kapatılmalıdır.

5. Satış bedelini eksik gösterirsek ne olur?

Noterde satış bedelinin gerçek değerinden düşük gösterilmesi yasal bir risktir. Hem alıcı hem de satıcı, gelecekte vergi kaçakçılığı ve eksik harç ödeme nedeniyle Maliye Bakanlığı tarafından incelemeye alınabilir ve yüklü cezalarla karşılaşabilir. Noterde her zaman gerçek satış bedelini beyan edin.

6. Eksik evrakla notere gidersem ne olur?

Eksik evrak (özellikle ruhsat veya kimlik) durumunda, noter işlemi başlatmaz veya başlatılan işlemi durdurur. Bu durum, zaman kaybına ve tekrar notere gitme zorunluluğuna yol açar. Bu yüzden araç alım satımında noter işlemleri adım adım rehberindeki evrak listesini kontrol etmeniz kritik öneme sahiptir.

7. Geçici tescil belgesi nedir?

Normal şartlarda noter, satış esnasında yeni tescil belgesini hemen basar ve verir. Ancak bazı durumlarda (örneğin ruhsatın kayıp olması ve sistemde baskı sorunu yaşanması), yeni ruhsat basılana kadar 15-30 gün geçerli olan “Geçici Tescil Belgesi” düzenlenebilir. Bu belge de trafiğe çıkış için geçerlidir.